Wolf Parkinson White sendromu, kısaca WPW sendromu, kalpte doğuştan bulunan ek bir elektriksel yolun varlığına bağlı gelişen ve ritim bozukluklarına yol açabilen bir durumdur. Normal bir kalpte elektriksel uyarı yalnızca tek bir kavşaktan, yani kulakçık ile karıncık arasındaki atriyoventriküler düğümden geçerek karıncıklara ulaşır. WPW sendromunda ise bu uyarının geçebileceği ikinci bir yol bulunur. Bu ek yola aksesuar yol ya da Kent demeti adı verilir. Sendrom, adını 1930 yılında bu tabloyu tanımlayan üç hekimden, Louis Wolff, John Parkinson ve Paul Dudley White’tan alır.
WPW Sendromu Nasıl Ortaya Çıkar?
Kalbin düzenli çalışması, sinüs düğümünden çıkan elektriksel sinyallerin belirli bir sırayla ve kontrollü bir hızla ilerlemesine bağlıdır. Atriyoventriküler düğüm, bu sinyali kısa bir süre geciktirerek kalbin önce kulakçıklarını, ardından karıncıklarını uyumlu biçimde kasmasını sağlar. WPW sendromunda aksesuar yol bu gecikmeyi atlar ve uyarının karıncıklara erken ulaşmasına neden olur. Bu duruma preeksitasyon denir. Elektrokardiyogramda (EKG) kısa PR aralığı, geniş QRS kompleksi ve delta dalgası adı verilen karakteristik bir bulgu olarak görülür.
Asıl sorun, uyarının bu iki yol arasında dönerek bir elektriksel döngü oluşturabilmesidir. Bu döngü kalbin kontrolsüz biçimde hızlı atmasına yol açar. Bu tür hızlı ritimlere supraventriküler taşikardi denir. WPW sendromunda en sık görülen ritim bozukluğu atriyoventriküler reentran taşikardidir.
Sebepleri ve Risk Faktörleri
WPW sendromu çoğu kişide doğuştan vardır. Kalp gelişimi sırasında kulakçık ile karıncık arasındaki elektriksel yalıtımın tam oluşamaması sonucu ek bağlantı kalır. Çoğu olguda belirli bir neden saptanamaz ve durum tesadüfi olarak ortaya çıkar. Bununla birlikte bazı genetik faktörler de rol oynayabilir. Nadir görülen ailesel WPW olgularında PRKAG2 geni gibi genlerdeki değişikliklerle ilişki gösterilmiştir. Hastaların küçük bir kısmında ailede benzer rahatsızlığı olan başka bireylerin bulunması mümkündür.
WPW sendromu bazı doğuştan kalp hastalıklarıyla birlikte görülebilir. Bunların başında Ebstein anomalisi gelir. Ayrıca hipertrofik kardiyomiyopati gibi bazı kalp kası hastalıkları da eşlik edebilir. Sendrom her yaşta ortaya çıkabilir, ancak belirtiler çoğunlukla çocukluk, ergenlik ya da genç erişkinlik döneminde fark edilir. Genel nüfusta görülme sıklığı yaklaşık binde bir ile üç arasında tahmin edilmektedir.
Belirtileri
Aksesuar yola sahip pek çok kişi hiçbir belirti göstermez ve durum, başka bir nedenle çekilen EKG sırasında tesadüfen saptanır. Belirtiler ortaya çıktığında ise genellikle hızlı kalp ritmi atakları şeklinde seyreder. Başlıca belirtiler şunlardır:
- Ani başlayıp ani sonlanan çarpıntı
- Dakikada 150 ile 250 arasında değişebilen hızlı kalp atışı
- Baş dönmesi ve sersemlik hissi
- Nefes darlığı
- Göğüs ağrısı veya göğüste sıkışma hissi
- Halsizlik ve çabuk yorulma
- Bayılma ya da bayılma hissi
Bebeklerde belirtiler daha belirsiz olabilir. Beslenme güçlüğü, huzursuzluk, solukluk, hızlı soluk alıp verme ve aşırı terleme dikkat çeken bulgulardır. Ataklar birkaç saniye sürebileceği gibi saatlerce de devam edebilir. Atakların sıklığı kişiden kişiye büyük farklılık gösterir.
Olası Komplikasyonlar
WPW sendromunun en ciddi komplikasyonu, atriyal fibrilasyon gelişmesi durumunda ortaya çıkar. Normal kalpte atriyoventriküler düğüm, kulakçıklardan gelen çok hızlı uyarıların karıncıklara ulaşmasını sınırlar. Aksesuar yol ise bu koruyucu filtreden yoksun olabilir. Bu nedenle atriyal fibrilasyon sırasında çok sayıda uyarı karıncıklara iletilebilir ve karıncık hızı tehlikeli düzeylere yükselebilir. Nadir durumlarda bu tablo ventriküler fibrilasyona ve ani kalp durmasına yol açabilir. Ani ölüm riski düşüktür, ancak özellikle aksesuar yolun hızlı ileti özelliği taşıdığı kişilerde dikkate alınmalıdır. Bu nedenle belirti gösteren hastaların mutlaka kardiyoloji ya da elektrofizyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi önerilir.
Tanı Yöntemleri
Tanının temelini 12 derivasyonlu EKG oluşturur. Delta dalgası, kısa PR aralığı ve geniş QRS kompleksi tanıyı güçlü biçimde düşündürür. Ataklar kısa sürdüğü için EKG normal çıkabilir. Bu durumda Holter monitörü ya da uzun süreli ritim kayıt cihazları kullanılır. Kalbin yapısal bir sorunu olup olmadığını araştırmak amacıyla ekokardiyografi yapılabilir. Ayrıntılı değerlendirme için elektrofizyolojik çalışma uygulanır. Bu işlemde ince kateterler damar yoluyla kalbe ilerletilerek aksesuar yolun yeri ve özellikleri haritalanır. Risk belirlemede de önemli katkı sağlar.
Tedavi Seçenekleri
Tedavi; belirtilerin varlığına, atakların sıklığına, aksesuar yolun özelliklerine ve hastanın yaşına göre planlanır.
Belirti vermeyen kişilerde çoğu zaman yalnızca düzenli izlem yeterli olabilir. Yine de sporcular ve yüksek riskli mesleklerde çalışanlar için elektrofizyolojik değerlendirme sıklıkla önerilir.
Atak sırasında hasta stabil ise vagal manevralar denenebilir. Bunlar arasında öksürme, ıkınma ya da yüzü soğuk suya daldırma gibi yöntemler sayılabilir. Hekim gözetiminde uygulanan adenozin gibi damardan verilen ilaçlar da ataklarda kullanılabilir. Hemodinamik olarak dengesiz hastalarda ise elektriksel kardiyoversiyon gerekebilir. Atriyal fibrilasyonla birlikte preeksitasyon varlığında bazı ilaçlar tehlikeli olabileceğinden tedavinin mutlaka uzman hekim tarafından yönetilmesi gerekir.
Uzun vadeli tedavide antiaritmik ilaçlar kullanılabilir. Ancak en etkili ve kalıcı çözüm kateter ablasyonudur. Bu işlemde radyofrekans enerjisi ya da kriyoablasyon yöntemiyle aksesuar yol ortadan kaldırılır. Başarı oranı yüksektir ve çoğu hastada kalıcı iyileşme sağlanır. Ciddi komplikasyon oranı ise düşüktür. Bu nedenle özellikle belirti veren genç hastalarda ablasyon sıklıkla tercih edilen yöntemdir.
Yaşam Tarzı ve Günlük Hayat
WPW sendromu olan kişilerin çoğu uygun tedavi ve takiple normal bir yaşam sürdürebilir. Atakları tetikleyen etkenlerden kaçınmak önemlidir. Aşırı kafein tüketimi, alkol, sigara ve enerji içecekleri bazı kişilerde çarpıntıyı tetikleyebilir. Yoğun stres ve uykusuzluk da ritim bozukluklarını artırabilir. Egzersiz konusunda karar vermeden önce kardiyoloji uzmanına danışılması gerekir, çünkü fiziksel efor bazı hastalarda risk oluşturabilir. Çarpıntı, bayılma ya da göğüs ağrısı yaşayan herkesin vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurması önerilir.
Sık Sorulan Sorular
WPW sendromu kalıtsal mıdır?
Çoğu olguda doğuştan vardır ancak kalıtsal geçiş nadirdir. Ailesel formlar bildirilmiştir. Ailede ani ölüm veya WPW öyküsü varsa değerlendirme yaptırmak yararlı olur.
WPW sendromu tamamen iyileşir mi?
Kateter ablasyonu ile aksesuar yol ortadan kaldırıldığında çoğu hastada kalıcı iyileşme sağlanır. Nadir durumlarda yol yeniden açılabilir ve işlemin tekrarı gerekebilir.
WPW sendromu ani ölüme neden olur mu?
Risk düşüktür, ancak atriyal fibrilasyon sırasında hızlı iletim olursa tehlikeli ritimler gelişebilir. Bu nedenle belirtili hastalar uzman tarafından değerlendirilmelidir.
WPW sendromu olan kişi spor yapabilir mi?
Spor kararı kişiye özeldir. Risk değerlendirmesi ve gerekirse ablasyon sonrasında birçok kişi spora güvenle dönebilir. Mutlaka kardiyoloğa danışılmalıdır.
WPW sendromu hamilelikte risk oluşturur mu?
Çoğu hasta hamileliği sorunsuz geçirir. Ancak ritim atakları artabilir. Gebelik öncesinde ve sırasında kardiyoloji takibi önerilir.
İleri Okuma Tavsiyeleri
- Türk Kardiyoloji Derneği, Supraventriküler Taşikardi ve Ritim Bozuklukları Hasta Bilgilendirme Sayfaları (tkd.org.tr)
- Mayo Clinic, Wolff-Parkinson-White (WPW) Syndrome Patient Care and Health Information (mayoclinic.org)
- American Heart Association, Wolff-Parkinson-White Syndrome Resources for Patients (heart.org)
