Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal İşler Dairesi tarafından yayımlanan 2025 Dünya Kentleşme Beklentileri raporu, küresel nüfusun şehirlerde yoğunlaşma hızının dikkat çekici boyutlara ulaştığını ortaya koydu. Rapora göre dünya nüfusu 8,2 milyara yaklaşırken, bunun yaklaşık yüzde 45’i artık kentlerde yaşıyor. 1950’li yıllarda dünya nüfusunun yalnızca yüzde 20’si şehirlerde ikamet ederken, geçen 75 yılda kentsel nüfus iki kattan fazla artmış durumda.
Raporda yer alan güncel projeksiyonlar, mega kentlerin küresel ekonomik ve sosyal dengeler üzerindeki etkisinin giderek arttığını gösteriyor. Özellikle Asya ve Afrika’da hızlı nüfus artışı ve kırsaldan kente göç, şehirlerin büyümesini hızlandıran temel unsurlar arasında öne çıkıyor. Bu eğilimin önümüzdeki 25 yılda da sürmesi beklenirken, altyapı, konut, ulaşım ve çevre sorunlarının şehir yönetimlerinin en büyük sınavı olacağı vurgulanıyor.
BM verilerine göre dünyanın en kalabalık şehri, yaklaşık 42 milyonluk nüfusuyla Endonezya’nın başkenti Cakarta oldu. Onu Bangladeş’in başkenti Dakka ve Japonya’nın başkenti Tokyo izliyor. Özellikle Güney ve Doğu Asya’daki şehirlerin listenin üst sıralarında yoğunlaşması, bölgedeki demografik baskının boyutlarını gözler önüne seriyor.
Rapor, Türkiye açısından da dikkat çekici sonuçlar içeriyor. İstanbul, 2025 itibarıyla yaklaşık 15 milyonluk nüfusuyla dünyanın en kalabalık şehirleri listesinde 18. sırada yer alıyor. BM projeksiyonlarına göre kentin nüfusunun 2050 yılında 16,3 milyona ulaşması bekleniyor. Bu artış hızının, bazı Asya mega kentlerine kıyasla daha sınırlı olması, İstanbul’da nüfus artışının görece dengelenmeye başladığına işaret ediyor.
Raporda yer alan veriler, mega kentlerin yalnızca nüfus yoğunluğu açısından değil, aynı zamanda ekonomik üretim, ticaret ve finansal akımlar bakımından da küresel sistemde belirleyici rol oynadığını gösteriyor. Uzmanlar, doğru planlama yapılmadığı takdirde bu şehirlerin iklim değişikliği, gelir eşitsizliği ve yaşam maliyetleri gibi sorunlarla daha da kırılgan hale gelebileceği uyarısında bulunuyor.
BM’nin 2025 projeksiyonlarına göre dünyanın en kalabalık 20 şehri ve nüfusları şöyle sıralanıyor:
- Cakarta – 41.914.000
- Dakka – 36.585.000
- Tokyo – 33.413.000
- Yeni Delhi – 30.222.000
- Şangay – 29.559.000
- Guangzhou – 27.563.000
- Kahire – 25.566.000
- Manila – 24.735.000
- Kolkata – 22.550.000
- Seul – 22.490.000
- Karaçi – 21.423.000
- Mumbai – 20.203.000
- Sao Paulo – 18.950.000
- Bangkok – 18.180.000
- Mexico City – 17.734.000
- Pekin – 17.013.000
- Lahor – 15.156.000
- İstanbul – 15.015.000
- Moskova – 14.525.000
- Ho Chi Minh City – 14.053.000
Uzmanlara göre bu tablo, geleceğin dünyasında şehirlerin ulus devletler kadar belirleyici aktörler haline geleceğini gösteriyor. Nüfusun yoğunlaştığı bu merkezlerde sürdürülebilir şehircilik politikalarının hayata geçirilmesi, hem ekonomik büyüme hem de yaşam kalitesi açısından kritik önem taşıyor.
