Rahmi M. Koç Müzesi, Yapay Zekâ Destekli Müze Deneyiminde Türkiye’de Bir İlke İmza Attı
İstanbul’daki Rahmi M. Koç Müzesi, Avrupa Komisyonu tarafından desteklenen UFUK AVRUPA Programı kapsamında yürütülen CULTURATI Projesi ile Türkiye’de yapay zekâ destekli müze deneyiminin ilk uygulayıcısı oldu. Avrupa’nın kültürel ve sanatsal ekosistemini güçlendirmeyi hedefleyen proje, Türkiye’deki pilot uygulamasını Rahmi M. Koç Müzesi’nde tamamlayarak ziyaretçilere teknolojiyle zenginleştirilmiş, kişiselleştirilmiş ve etkileşimli bir müze deneyimi sundu.
Türkiye’nin ilk ve tek sanayi müzesi olma özelliğini taşıyan Rahmi M. Koç Müzesi, 15 binden fazla parçadan oluşan koleksiyonu ile her yaştan ziyaretçiye hitap ederken, CULTURATI sayesinde yapay zekâ tabanlı oyunlar, dijital gezi rotaları ve ziyaretçi davranışlarına göre şekillenen içeriklerle müzecilikte yeni bir dönemin kapısını araladı. Projenin Türkiye ayağında geliştirilen üçüncü prototip, Ankara Kalesi’nde de aktif olarak kullanılırken, Rahmi M. Koç Müzesi’nde elde edilen kullanıcı deneyimleri projenin nihai değerlendirme sürecine dahil edildi. Projenin Türkiye’deki uygulaması ocak ayı sonunda tamamlanacak.
CULTURATI, Türkiye açısından da önemli ilklere ev sahipliği yapıyor. Bilkent Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen proje, UFUK AVRUPA Programı’nın “Kültür, Yaratıcılık ve Kapsayıcı Toplumlar” kümesi altında, bir Türk kuruluşu tarafından koordine edilen ilk çok ortaklı kültür projesi olma özelliğini taşıyor. Aynı zamanda, bir vakıf müzesinin ortak olduğu ilk kültür projesi olarak da öne çıkan CULTURATI, Türkiye’nin kültür ve teknoloji alanındaki uluslararası görünürlüğünü güçlendiriyor.
Avrupa Birliği tarafından 3,1 milyon avronun üzerinde bir bütçeyle desteklenen proje, Almanya, Finlandiya, İspanya, İtalya, Türkiye ve İngiltere’den toplam 14 ortak kuruluşun iş birliğiyle hayata geçirildi. Projenin son uluslararası etkinliği, 30 Ocak 2026’da, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan İngiltere’deki Blenheim Sarayı’nda gerçekleştirilecek. Bu etkinlikte, pilot uygulamalardan elde edilen sonuçlar ve CULTURATI’nin geleceğe yönelik sürdürülebilirlik vizyonu uluslararası paydaşlarla paylaşılacak.
CULTURATI yalnızca bir dijital uygulama olmanın ötesine geçerek, ortak üretim (co-creation) yaklaşımıyla dikkat çekiyor. Uzmanlar ve bireyler, kültürel mekânlara özgü dijital içerikler oluşturabiliyor; bu içerikler ziyaretçilere oyunlar ve tematik gezi rotaları şeklinde sunuluyor. Yapay zekâ algoritmaları ve nesnelerin interneti teknolojileri sayesinde ziyaretçi yoğunluğu analiz edilerek kalabalık yönetimi yapılabiliyor. Böylece hem ziyaretçi deneyimi iyileştiriliyor hem de kültürel mirasın korunmasına ve mekânların sürdürülebilirliğine katkı sağlanıyor. Uygulama, cep telefonları üzerinden yerinde veya uzaktan deneyimlenebiliyor.
1994 yılında İstanbul’da kapılarını açan Rahmi M. Koç Müzeleri, bugün İstanbul, Ankara, Cunda ve Ayvalık’taki dört müzesi ve bir kitaplığıyla, dünya endüstriyel mirasının önemli örneklerini barındıran, uluslararası ölçekte tanınan bir kültür kurumu konumunda bulunuyor. Ulaşım, endüstri ve iletişim tarihine ışık tutan koleksiyonlar; çocuklara yönelik eğitim programları ve atölyelerle desteklenerek kültür ve eğlenceyi bir arada sunuyor. CULTURATI Projesi ile Rahmi M. Koç Müzesi, yalnızca geçmişi sergileyen değil, geleceğin müzecilik anlayışını bugünden inşa eden öncü bir kurum olarak öne çıkıyor.
