Araştırmalar, Z kuşağının bilişsel performansında 2010’dan bu yana küresel çapta bir düşüş yaşandığını ve bunun eğitimde artan teknoloji kullanımına bağlandığını ortaya koyuyor.
Yakın dönemde kamuoyuna yansıyan araştırmalar, Z kuşağının (Gen Z) kendisinden önceki Y kuşağına (Milenyum kuşağı) kıyasla bilişsel beceriler açısından gerileme yaşayan ilk nesil olabileceğini gösteriyor. Nörobilimci ve eski öğretmen Dr. Jared Cooney Horvath, ABD Senatosu Ticaret, Bilim ve Ulaşım Komitesi’nde sunduğu bulgularda, bu düşüşün en önemli nedenlerinden birinin eğitimde teknolojiye aşırı bağımlılık olduğunu vurguladı. Horvath’a göre, öğrenciler bugün okulda daha fazla zaman geçirmelerine rağmen, problem çözme, dikkat, okuduğunu anlama ve eleştirel düşünme gibi temel becerilerde geçmiş kuşakların gerisinde kalıyor.
Araştırma verileri, bilişsel yeteneklerdeki düşüşün yaklaşık 2010 yılı civarında başladığını ve yalnızca ABD ile sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. En az 80 ülkede benzer eğilimlerin gözlemlenmesi, konunun küresel bir sorun haline geldiğini gösteriyor. Uzmanlara göre bu durum, eğitim sistemlerinin hızla dijitalleştiği ve sınıflarda tabletler, bilgisayarlar ve çevrim içi platformların yaygınlaştığı döneme denk geliyor.
Horvath, özellikle ekran süresinin dramatik biçimde artmasına dikkat çekiyor. Ortalama bir gencin uyanık olduğu zamanın yarısından fazlasını ekran karşısında geçirdiğini belirten nörobilimci, insan beyninin öğrenme için evrimsel olarak yüz yüze etkileşime, sosyal bağlara ve rehberli deneyimlere ihtiyaç duyduğunu söylüyor. Sürekli bildirimler, kısa videolar ve hızlı içerik tüketimi ise beynin derin odaklanma kapasitesini zayıflatıyor ve bilgilerin kalıcı hafızaya aktarılmasını zorlaştırıyor.
Teknolojinin eğitime entegre edilmesinin her zaman olumlu sonuç vermediğini savunan Horvath, “Ülkeler sınıflarda dijital teknolojiyi yaygınlaştırdıkça akademik performansın düştüğünü görüyoruz” ifadesini kullanıyor. Son 60 yıla yayılan veriler, sınıflara giren teknoloji miktarı arttıkça öğrenme çıktılarının çoğu zaman gerilediğini ortaya koyuyor. Bu durum, sorunun kullanılan uygulamaların kalitesinden ziyade, teknolojinin öğrenme ortamındaki merkezi rolünden kaynaklanabileceğini düşündürüyor.
Bununla birlikte bazı uzmanlar, “daha az zeki” ifadesinin tartışmalı olduğunu ve ölçümlerin çoğunlukla belirli testlere dayandığını hatırlatıyor. Z kuşağının, önceki kuşaklara kıyasla dijital okuryazarlık, görsel-işitsel algı ve çoklu görev becerileri gibi alanlarda daha güçlü olabileceği belirtiliyor. Ancak bu güçlü yönlerin, geleneksel akademik başarıyı doğrudan artırmadığı da kabul ediliyor.
Uzmanların ortak görüşü, çözümün teknolojiyi tamamen yasaklamak değil, daha dengeli ve bilinçli kullanım sağlamak olduğu yönünde. Yüz yüze iletişimi merkeze alan sınıf ortamları, kitap okuma alışkanlığının teşvik edilmesi, fiziksel aktivite ve uzun süreli odak gerektiren çalışmaların artırılması, bilişsel gerilemeyi yavaşlatabilecek önemli adımlar arasında gösteriliyor. Tartışma sürerken, asıl sorunun “hangi kuşak daha zeki”den ziyade, hangi eğitim modelinin insan beynine gerçekten uygun olduğu sorusu etrafında şekillendiği görülüyor.
